Tôi không “thất nghiệp”, tôi đang “Debug” lại chính mình: Hành trình từ thợ sửa ống nước đến AI Engineer

Tôi từng nghĩ hai chữ "đuổi việc" là dấu chấm hết cho con đường làm IT của mình.

Hai công ty, năm lần nộp đơn khi mới chân ướt chân ráo vào nghề, tôi đều nhận về cùng một lý do quen thuộc đến đau lòng: "Ưu tiên sinh viên Bách Khoa, Đại học Quốc gia". Còn tôi – một gã trai trường tỉnh lẻ, bước vào thị trường lao động với tấm bằng không mấy "danh giá" – cảm giác như đã bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ vòng gửi xe.

Nhưng bây giờ nhìn lại, tôi nhận ra: Tôi chưa từng thất nghiệp. Tôi chỉ đang học theo một giáo trình khắc nghiệt hơn.

Lần đầu bị từ chối, tôi sốc. Lần thứ hai, thứ ba... tôi bắt đầu hoài nghi nhân sinh quan. Không phải vì tôi không viết được code, mà vì xuất phát điểm của tôi không nằm trong "vùng ưu tiên" của các bộ lọc CV.

Tôi hiểu rằng, nếu cứ cố chen chân vào con đường thẳng tắp mà người ta đã trải thảm đỏ cho "con nhà nòi", tôi sẽ mãi là kẻ đến sau. Tôi không bỏ IT, nhưng tôi buộc phải sống trước đã.

Tôi cất tấm bằng cử nhân, lao ra đường làm đủ nghề để tồn tại: từ sửa điện nước, điện lạnh cho đến chạy xe ôm công nghệ. Ai thuê gì làm nấy.

Có những ngày, đôi tay lấm lem dầu mỡ sửa đường ống nước cho khách, nhưng đầu tôi vẫn nhảy số về những dòng thuật toán dang dở. Ban ngày vật lộn với cờ-lê mỏ lết, tối về tôi lại mở chiếc laptop cũ mèm lên để học. Không giáo trình chuẩn, không mentor bài bản, tôi học từ Google, Stack Overflow và cả những lần "thử - sai" đến đau điếng.

Chính giai đoạn lấm lem đó đã dạy tôi bài học xương máu mà trường đại học không dạy: Kỹ năng thực tế không phân biệt xuất thân. Dòng điện không quan tâm bạn học trường nào, nó chỉ cần đi đúng mạch. Khách hàng không hỏi bằng cấp của anh thợ sửa ống nước, họ chỉ cần hết rò rỉ. Code cũng vậy – nó chỉ cần chạy đúng, tối ưu và giải quyết được vấn đề.

Tôi quay lại IT với một tâm thế hoàn toàn khác: Tâm thế của kẻ sinh tồn.

Tôi không học để lấy chứng chỉ cho đẹp CV nữa. Tôi học để làm ra sản phẩm chạy được ngay lập tức:

Từ một người bị từ chối, tôi trở thành một Fullstack Developer thực chiến – người có thể không thuộc làu lý thuyết hàn lâm, nhưng ném vào dự án nào cũng "sống" được, làm được việc và giao được sản phẩm.

Hiện tại, tôi không dừng lại ở code thuần túy, tôi tập trung vào AI Engineering.

Tôi không học AI để "làm màu". Tôi dùng AI để giải quyết những bài toán mà trước đây cần cả một đội ngũ mới làm xong:

Nhiều người sợ AI lấy mất việc làm. Với tôi, AI là công cụ giúp tôi – một cá nhân nhỏ bé – có thể tạo ra sức mạnh ngang ngửa một doanh nghiệp nhỏ. Nó giúp tôi đi "đường tắt" sau khi đã phải đi quá nhiều đường vòng.

Với tôi, khái niệm "thất nghiệp" giờ đây nên được định nghĩa lại. "Thất nghiệp tích cực" không phải là ngồi chờ sung rụng hay rải CV trong vô vọng. Đó là:

Nếu ngày đó tôi không bị các công ty lớn từ chối, có lẽ tôi vẫn chỉ là một mắt xích nhỏ an phận, làm đúng chỉ đâu đánh đó. Chính những cú vấp ngã đã buộc tôi phải tự tạo ra cuộc chơi của riêng mình.

Gửi những ai đang cảm thấy bế tắc, đang "thất nghiệp" hay hoài nghi bản thân:

Trạng thái hiện tại không định nghĩa bạn là ai. Hãy coi đây là khoảng thời gian "Server bảo trì" để nâng cấp hệ thống. Xuất phát điểm của chúng ta có thể là đường vòng, đầy ổ gà và bụi bặm, nhưng đích đến cuối cùng là năng lực thực tế.

Tôi không thất nghiệp. Tôi chỉ vừa mới "debug" xong cuộc đời mình để chạy một phiên bản tốt hơn. Và bạn cũng hoàn toàn có thể làm được như thế!