Deep Talk

Có một lần, tôi tự khiến mình thất nghiệp.Không phải vì bị sa thải.Không phải vì công ty cắt giảm nhân sự.Mà vì tôi chủ động nghỉ việc — sau đúng một tuần thử việc.Và thời điểm đó, Tết chỉ còn cách vài tuần.Một quyết định quá vộiTôi ra trường năm 2020 và bắt đầu ở một công ty outsource lâu năm (gọi là công ty A). Hai năm ở đó khá ổn và an toàn:Công ty có phòng ban, quy trình rõ ràngĐồng nghiệp đông vuiLương đều đặnKhông áp lực quá lớnTôi hoàn thành task, được đánh giá tốt và nghĩ rằng mình đang tiến lên.Và rồi một người bạn giới thiệu tôi sang công ty B với mức lương cao hơn đáng kể. Tôi bị hấp dẫn bởi con số đó. Buổi phỏng vấn lẽ ra có phần tiếng Anh, nhưng hôm đó tôi được phỏng vấn bằng tiếng Việt. Tôi thở phào — vì tiếng Anh của tôi lúc đó thật sự yếu.Tôi tự nhủ:“Vào rồi sẽ quen.” “Người ta offer rồi thì chắc mình làm được.”Tôi chấp nhận nghỉ ngay sau Tết dương lịch, đồng nghĩa với việc mất tháng lương 13.Lý do thật sự? Tôi sợ bỏ lỡ cơ hội. Và tôi nghĩ mình đã sẵn sàng.Nhưng tôi đã đánh giá sai mức độ sẵn sàng của mình.Một tuần đủ để tôi nhận ra mình chưa đủ lựcCông ty mới làm theo mô hình microservices, hệ thống phức tạp hơn nhiều so với những gì tôi từng làm. Team có thành viên nước ngoài nên weekly meeting hoàn toàn bằng tiếng Anh.Chỉ sau vài ngày, tôi bắt đầu thấy mình hụt hơi.Về kỹ thuật, tôi quen làm từng feature riêng lẻ, nhưng ở đây mọi người trao đổi ở mức kiến trúc tổng thể: luồng dữ liệu giữa các service, cách deploy, cách scale hệ thống. Tôi hiểu được một phần, nhưng không đủ sâu để tự tin tham gia thảo luận.Còn tiếng Anh mới là áp lực lớn nhất: Trong mỗi buổi weekly meeting, tôi luôn sợ bị gọi hỏi. Tôi phải vừa nghe, vừa dịch trong đầu, vừa cố nghĩ xem nếu bị hỏi thì mình sẽ trả lời thế nào.Sau một tuần, tôi nhận ra vấn đề không phải công việc quá khó, mà là tôi chưa đủ nền tảng — cả về hệ thống lẫn khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh.Tết đã cận kề, nghỉ việc đồng nghĩa với rủi ro tài chính. Nhưng tôi hiểu nếu tiếp tục trong trạng thái luôn sợ hãi mỗi khi họp, tôi sẽ dần mất đi sự tự tin và sự chủ động của mình.Vì vậy, tôi chọn dừng lại để xây lại từ gốc.Hai tuần thất nghiệp và bài học không có trong trường lớpHai tuần ở nhà không hề dễ chịu, nhất là khi Tết đang đến rất gần.Mỗi lần nhìn lịch, tôi lại nghĩ đến chuyện về quê. Nghĩ đến tiền lì xì cho ba mẹ, cho cháu. Nghĩ đến những câu hỏi kiểu: “Dạo này làm ở đâu rồi con?” Và nghĩ đến cả khả năng mình sẽ phải trả lời trong một tâm thế không thoải mái.Tôi vẫn dậy sớm mỗi ngày, gửi CV, kiểm tra email liên tục và tính toán từng khoản chi tiêu. Áp lực tiền bạc khiến tôi không dám buông thả bản thân dù chỉ một ngày.Nhưng thay vì hoảng loạn và apply tràn lan như những ngày đầu, tôi bắt đầu chấn chỉnh lại cách mình tìm việc:Tôi thừa nhận tiếng Anh của mình chưa đủ tốt để làm việc trong môi trường quốc tếTôi nhìn rõ lỗ hổng về kiến thức hệ thống và cách các service vận hành cùng nhauTôi hiểu rằng trước đó mình đã nhảy việc vì mức lương hấp dẫn hơn là vì sự sẵn sàng thật sựTừ đó, tôi thay đổi cách apply. Tôi chọn lọc công ty phù hợp với năng lực hiện tại, đọc kỹ mô tả công việc, tìm hiểu kỹ môi trường trước khi gửi CV. Tôi ôn lại nền tảng, học nghiêm túc về những kiến thức bị thiếu hụt, đồng thời luyện tiếng Anh để ít nhất có thể tự tin trao đổi trong meeting.Hai tuần đó tuy đầy áp lực, nhưng chúng khiến tôi tỉnh táo hơn. Tôi không cố tìm một công việc để “thoát thất nghiệp”, mà tìm một nơi mình có thể đứng vững và phát triển lâu dài.Công ty C và khái niệm “thất nghiệp tích cực”Sau một thời gian phỏng vấn, tôi nhận được vài offer và chọn một môi trường phù hợp hơn với năng lực của mình ở thời điểm đó. Không phải nơi lương cao nhất, mà là nơi tôi tin mình có thể đứng vững và tiếp tục phát triển. Tôi gắn bó ở đó cho đến tận bây giờ.Nhìn lại, tôi không còn tự trách mình “ngu” vì đã nghỉ việc vào thời điểm nhạy cảm như vậy. Tôi chỉ thấy mình khi đó còn non — non trong cách đánh giá năng lực bản thân, non trong cách chuẩn bị trước khi bước sang một môi trường đòi hỏi cao hơn.Với tôi, “thất nghiệp tích cực” không phải là một câu nói để tự an ủi cho nhẹ lòng. Nó là khi bạn đủ thẳng thắn để thừa nhận mình chưa đủ tốt ở điểm nào, đủ kỷ luật để sửa những điểm còn yếu, và đủ bình tĩnh để quay lại thị trường lao động với một phiên bản chắc chắn hơn của chính mình.Thất nghiệp chỉ là trạng thái tạm thời.Nhưng mất tự tin và không dám đối diện với sai lầm của mình mới là điều thực sự nguy hiểm cho sự nghiệp dài hạn.Nếu bạn là dev trẻ đang muốn nhảy việcĐây là vài điều tôi rút ra sau cú “tự làm mình thất nghiệp” đó:Đừng nhảy việc chỉ vì lương: lương cao hơn không có nghĩa là bạn đã sẵn sàng cho level đó.Hãy kiểm tra sự sẵn sàng thật sự của mình: Nếu môi trường yêu cầu tiếng Anh, microservices, system design… hãy tự hỏi: “Mình đã làm thật sự hay chỉ mới đọc qua?”Luôn có quỹ dự phòng ít nhất 3–6 tháng: Áp lực tài chính sẽ khiến bạn ra quyết định kém sáng suốt.Đừng để cái tôi ngăn bạn thừa nhận điểm yếu: Nhận ra mình chưa đủ không làm bạn nhỏ đi, nó giúp bạn đi xa hơn.