Một mẹo kỹ năng đã giúp mình tiến xa hơn trong công việc (mà mình đã từng bỏ qua)
05/12/2025
166
views
3
Sau hơn mười năm làm kiểm thử, mình từng nghĩ rằng muốn tiến xa trong nghề thì phải học thêm nhiều tool, nhiều framework, chạy nhiều automation script hơn. Nhưng càng làm lâu, mình càng nhận ra một điều quan trọng: kỹ thuật không phải là thứ duy nhất định hình giá trị của một Senior Tester.
Điểm tạo nên khác biệt lại nằm ở thứ mà ngày xưa mình ít để ý (thật ra là mình nghĩ là không quan trọng): hiểu về toàn cảnh kinh doanh.
Khi ở vị trí Senior, công việc không đơn thuần là viết nhiều test case hay tối ưu script chạy nhanh hơn vài giây. Điều quan trọng hơn là hiểu: mình đang bảo vệ điều gì trong sản phẩm và vì sao doanh nghiệp lại ra mắt sản phẩm này.
Có một lần, dự án mình đang làm tung ra một bản release có một lỗi mà team không ai ngờ tới. Lỗi rất nhỏ, không gây crash, không sai UI, không lệch dữ liệu. Nó chỉ đơn giản khiến một nút “Continue” trong luồng thanh toán hiển thị trễ hơn bình thường khoảng 1-2 giây.
Trong checklist automation của mình, bước này pass. Mình chỉ validate logic và trạng thái. Còn thời gian phản hồi thì mình không để ý, vì trong tài liệu yêu cầu kỹ thuật không nói gì đến performance cho màn đó. Mình cũng không nghĩ việc chậm chỉ 1 giây lại là vấn đề lớn.
Sau khi release, team Customer Support báo lại rằng số lượng người dùng bỏ dở thanh toán và phàn nàn về quy trình thanh toán tăng vọt. Conversion rate giảm một cách bất thường, khiến cả team hoảng hồn. Đến cuối tháng, phía kinh doanh báo doanh thu bị hụt một khoản không nhỏ. Lúc đó mọi người tá hỏa đi tìm nguyên nhân.
Cuối cùng, cái lỗi “nhỏ đến mức tưởng không ảnh hưởng gì” đó chính là thủ phạm. Một độ trễ vài giây, và người dùng nghĩ hệ thống bị đơ hoặc nghi vấn bảo mật, bị hack (do chủ yếu người dùng là mobile) dẫn đến họ thoát ra và làm gián đoạn luồng mua sắm.
Khi nói chuyện với BA và PO, mình mới hiểu rõ rằng người dùng của mình là ai, hành vi mua sắm của họ là gì, giá trị của một đơn hàng là như thế nào,... nên việc họ để họ chờ thêm 1-2 giây cũng khiến họ khó chịu đến như thế nào và sẵn sàng từ bỏ đơn hàng đó.
Mình test theo checklist, nhưng không nhìn sản phẩm như một người dùng, và càng không nghĩ về tác động kinh doanh phía sau. Nhưng chính câu chuyện này làm mình thay đổi suy nghĩ.
Khi hiểu luồng nghiệp vụ và KPI sản phẩm, mình tự nhiên test tập trung hơn, ưu tiên đúng chỗ hơn. Không phải test nhiều, mà là test đúng.
Câu chuyện đó đến giờ vẫn là một cột mốc trong sự nghiệp của mình. Đó là một bài học đến từ một lỗi tưởng chừng bé xíu, nhưng lại giúp mình trưởng thành rất nhiều trong cách làm nghề.
Vậy mình đã làm gì để hiểu kinh doanh nhanh chóng?
Mình không học thêm bất kỳ bằng cấp gì, cũng không cố trở thành BA mà mình chỉ đơn giản thay đổi một vài thói quen:
- Quan sát hành trình người dùng: xem họ đến đây để làm gì, đâu là bước khiến họ dễ bỏ cuộc nhất.
- Trò chuyện nhiều hơn với PO, BA và team Sales: những câu chuyện họ chia sẻ giúp mình hiểu sản phẩm thực tế hơn bất kỳ tài liệu nào.
- Theo dõi những KPI cơ bản: traffic, conversion, retention; chỉ cần ba số này đã giúp mình hình dung bức tranh kinh doanh.
Càng ngày, automation càng được tiêu chuẩn hóa, AI hỗ trợ viết code và test case mạnh hơn. Nhưng AI không biết mục tiêu kinh doanh là gì, không có các số liệu kinh doanh thực tế, không hiểu người dùng cần gì, và càng không thể đánh giá tác động của một lỗi đến trải nghiệm thật.
Mình tin rằng những người QA hiểu sản phẩm và biết nghĩ theo hướng giá trị kinh doanh sẽ khó bị thay thế nhất. Khi nắm được bối cảnh kinh doanh, mình không chỉ làm test, mà còn góp phần vào các quyết định sản phẩm.
